Τα εγκεφαλικά επεισόδια στα μάτια συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών προβλημάτων.

Ο αμφιβληστροειδής είναι ο σπουδαιότερος χιτώνας του ματιού, στον οποίο απεικονίζεται το είδωλο που βλέπουμε. Είναι επίσης υπεύθυνος για τη μετατροπή της φωτεινής ενέργειας (φωτός) σε ηλεκτρικό σήμα, έτσι ώστε να μεταφερθεί η πληροφορία στον εγκέφαλο.

Στις αγγειακές (κυκλοφορικές) παθήσεις του αμφιβληστροειδούς ανήκει η απόφραξη της κεντρικής αρτηρίας του αμφιβληστροειδούς, η οποία αναδύεται από την οπτική θηλή (κεφαλή οπτικού νεύρου). Στη διαταραχή αυτή παρατηρείται παύση της ροής του αίματος προς τις εσωτερικές στιβάδες με αποτέλεσμα ο βυθός να φαίνεται πιο ανοιχτός σε χρώμα σ’ αυτή την περιοχή (Εικόνα 1). Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι η απότομη μείωση της όρασης από το ένα μάτι, χωρίς πόνο.

Εικόνα 1: Απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς,Εικόνα 1: Απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς,

Σύμφωνα με μια πρόσφατη γερμανική μελέτη, η απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αδιάγνωστων καρδιαγγειακών προβλημάτων περισσότερο απ’ όσο γνωρίζαμε στο παρελθόν.

Τα “εγκεφαλικά” στο μάτι είναι από τις πιο δύσκολες περιπτώσεις στην οφθαλμολογία. Όπως αναφέρθηκε στο περιοδικό Ophthalmology της Αμερικανικής Ακαδημίας Οφθαλμολογίας, δεν υπάρχει κάποια σίγουρη θεραπεία για την οξεία αντιμετώπιση της κατάστασης. Ωστόσο, έχει αναγνωριστεί ότι υπάρχει μια σύνδεση μεταξύ των εγκεφαλικών επεισοδίων και καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου.

Σύμφωνα με την Dr Pielen της Οφθαλμολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου του Ανόβερου της Γερμανίας, μετά τη μη φλεγμονώδη απόφραξη της κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς, οι θεραπευτικές επιλογές για το μάτι είναι πολύ περιορισμένες, καθώς δεν υπάρχει διαθέσιμη θεραπεία, η οποία θα μπορούσε να αποδειχθεί αποτελεσματική σε μια προοπτική και τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη.

Όπως εξήγησε η Dr Pielen, η πολλά υποσχόμενη θεραπευτική επιλογή της ενδο-αρτηριακής ινωδόλυσης (intra-arterialfibrinolysis) δοκιμάστηκε από την ευρωπαϊκή ομάδα αξιολόγησης. Ωστόσο, τα αποτελέσματα ήταν απογοητευτικά, καθώς η επιλεκτική ενδοαρτηριακή ινωδόλυση δεν ήταν ανώτερη σε σύγκριση με τη συμβατική θεραπεία που ήδη ακολουθείται. Παρά το ότι η μελέτη τερματίστηκε, εξακολουθεί να είναι μια από τις λίγες προοπτικές κλινικές δοκιμές που ερευνούν την οξεία μη-αρτηριδική απόφραξη της κεντρικής αρτηρίας του αμφιβληστροειδούς.

Για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε τους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου σε ασθενείς με “οφθαλμικά εγκεφαλικά” διεξήχθη μια έρευνα στη Γερμανία. Εξαιτίας των προηγούμενων απογοητευτικών αποτελεσμάτων, ο σκοπός της νέας μελέτης ήταν να εξαχθούν τα κατάλληλα αποτελέσματα, τα οποία θα βοηθήσουν και θα συμβουλέψουν τους ασθενείς με απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς, αλλά συγχρόνως θα δώσουν λύσεις στους οφθαλμιάτρους σχετικά με τους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου.

Η ανάλυση κράτησε σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα, τα αποτελέσματα όμως ήταν σημαντικά, καθώς παρατηρήθηκε υψηλό ποσοστό των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου. Στη μελέτη βρέθηκε υψηλό ποσοστό ασθενών με στένωση των καρωτίδων, ενώ 5 ασθενείς εμφάνισαν εγκεφαλικό επεισόδιο μέσα σε 4 εβδομάδες μετά από απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς. Επιπλέον, οι ερευνητές έμειναν έκπληκτοι όταν ανακάλυψαν ότι ενώ οι παράγοντες κινδύνου ήταν παρόντες στο 67% των ασθενών που στο ιστορικό τους είχαν απόφραξη της κεντρικής αρτηρίας του αμφιβληστροειδούς, η ολοκληρωμένη επεξεργασία της μελέτης εντόπισε τουλάχιστον έναν νέο παράγοντα κινδύνου στο 78% των ασθενών. Ακόμη, 31 ασθενείς (40%) είχαν στένωση καρωτίδας τουλάχιστον σε ποσοστό 70% και 11 ασθενείς εμφάνισαν εγκεφαλικό επεισόδιο. Αρτηριακή υπέρταση βρέθηκε σε 56 ασθενείς (73%), ενώ σε 12 συμμετέχοντες της μελέτης (16%) διαγνώστηκε για πρώτη φορά. Η συχνότητα εμφάνισης καρδιακών ασθενειών ήταν επίσης διαδεδομένη (22% στεφανιαία νόσο, 20% κολπική μαρμαρυγή, 17% βαλβιδική καρδιακή νόσος).

Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα της μελέτης είναι ότι οι παράγοντες κινδύνου υπερισχύουν σε ασθενείς με απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς, όπου ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου είναι 2,7 φορές μεγαλύτερος στους ασθενείς αυτούς σε σχέση με τους υγιείς (controls).

Για να αποφευχθεί το εγκεφαλικό σε ασθενείς με απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς, θα πρέπει όλοι οι ασθενείς να υποβάλλονται σε ολοκληρωμένο έλεγχο καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου, σύμφωνα με τους ερευνητές.

Εμείς συστήνουμε να επεκταθεί η ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κινδύνους που παρουσιάζονται δευτεροπαθώς σε οφθαλμικά εγκεφαλικά, αλλά και να υπάρχει συνεργασία από ειδικούς όπως οι οφθαλμίατροι, οι καρδιολόγοι και οι νευρολόγοι για την πρόληψη των ασθενών και την καλύτερη πρόγνωση παρόμοιων σοβαρών καταστάσεων, όπως για παράδειγμα η μερική απόφραξη της αρτηρίας του αμφιβληστροειδούς ή η παροδική αμαύρωση οπτικού πεδίου.